Rozpoznanie figówki opiera się na stwierdzeniu: 1) skupień licznych krost i naciekowych guzków o umiejscowieniu przywłośnym; 2) przewlekłego przebiegu i skłonności do okresowych wysiewów nowych ognisk; 3) wybitnej oporności na leczenie; 4) sporadycznego rozwoju blizenek; 5) znacznych dolegliwości podmiotowych. 1. Grzybica strzygąca głęboka brody (tinea profunda) różni się: szybkim rozwojem, miejscową bolesnością, powstawaniem głębokich guzów zapalnych o ropiejącej powierzchni, wybitną skłonnością do wypadania włosów. O rozpoznaniu rozstrzyga badanie mikologiczne. 2. Gruźlica toczniowa płaska (tbc luposa piana) różni się: obecnością guzków gruźliczych stwierdzanych w bliźnie, innymi wynikami ogólnego badania, klinicznego oraz histologicznego. 3. Przewlekły toczeń rumieniowaty (erythematodes chronicus discoides) różni się: stanem rumieniowym ognisk i ich hiperkeratozą, niewystępowaniem,, ropienia oraz prowokującym wpływem światła na rozwój zmian. Duże znaczenie ma: a) usunięcie ognisk zakażenia miejscowego i ścisłe przestrzeganie higieny; b) oczyszczanie powierzchni ognisk strupów za pomocą okładów odkażających; c) przecieranie wykwitów alkoholowym. roztworem takich środków, jak rezorcyna, kwas salicylowy i in.; d) mechaniczne epilowanie włosów, w razie zajęcia większych odcinków brody można posłużyć się epilacją rentgenowską, stosując jednorazowo 103 mC/kg (400 R)-bez filtru.
Ropnie mnogie skóry u niemowląt
Polegają one na zakażeniu przez gronkowiec ropotwórczy części wydzielniczej gruczołów potowych ekrynowych, z zejściem zapalenia w ropienie. Dermatoza przebiega w 2 etapach. Początkowo terenem zapalenia są ujścia gruczołów potowych, a powstała krosta jest powierzchowna (periporitis), a potem zakażenie szerzy się w głąb skóry i zajmuje część wydzielniczą gruczołów. Rozwojowi ropni mnogich sprzyjają: obfite pocenie spowodowane przegrzewaniem, zaniedbania higieniczne w przewijaniu niemowląt, wyniszczenie, wcześniactwo. Do rozwoju -dermatozy dochodzi u niemowląt zwykle między 2 a 4 miesiącem życia, rzadziej później. Po przejściu zakażenia na część wydzielniczą gruczołu powierzchowna krosta przekształca się w twardy guzek, który po kilku dniach wykazuje cechy rozmiąkania, czego wyrazem jest objaw chełbotania. Liczba wykwitów waha się w znacznych granicach, od kilku do kilkunastu, a niekiedy do kilkudziesięciu, guzki wysiewają się okresowo. Guzki lub guzy mają kształt kopulasty, są bolesne. Po przebiciu się lub nacięciu guzków dochodzi do szybkiego wchłaniania się nacieku. Zwykła siedzibą zmian są okolice ciała narażone w większym stopniu na macerowanie naskórka przez pot, np. potylica, kark, grzbiet, pośladki, jednak ropnie mogą rozwijać się wszędzie.
Ropnica
Sporadycznie może dochodzić do ropnicy lub posocznicy. Czyraki wargi górnej i policzka mogą spowodować stan zakrzepowy żył czołowych, a zakażenie może przenosić się na opony mózgowe. Choroba może kończyć się na jednym lub kilku czyrakach lub nawracać wielokrotnie w nieregularnych odstępach czasu, nawet w okresie od kilku miesięcy do kilku lat. Liczne nawroty czyraków określa się jako czyraczność (furunculosis). Czyrak gromadny (carbunculus) polega na zakażeniu gronkowcem wielu mieszków włosowych i ich otoczenia. Martwicze zapalenie przenosi się na tkankę łączną skóry, a nawet na tkankę tłuszczową. W rozwiniętym czyraku gromadnym zwraca uwagę przebijanie się ropy i czopów martwiczych poprzez liczne sąsiadujące z sobą ujścia mieszków włosowych. Do zakażeń tego typu dochodzi zwykle u mężczyzn w średnim i starszym wieku. Czynnikami sprzyjającymi są cukrzyca i wyniszczenie. Zwykłą siedzibą czyraka gromadnego jest okolica potylicy i karku oraz tylnej okolicy pasa barkowego. Stan .chorych jest często ciężki. Postępowaniem z wyboru jest głębokie nacinanie ognisk w celu ułatwienia oddzielania się czopów.
Czyrak i czyraczność
Czyrak polega na ostrym ropnym zapaleniu łącznotkankowej torebki włosa, które przechodzi w martwicę z wydzielaniem czopa tkankowego. Wywołuje go gronkowiec ropotwórczy. Czyraki występują rzadko w wieku dziecięcym. Częstość ich zaczyna narastać w wieku młodzieńczym i dojrzałym. Mężczyźni chorują częściej niż kobiety. Zakażający szczep gronkowca przedostaje się na skórę z przedsionka nosa lub pochodzi z zewnątrz. Nosiciele gronkowców przenoszą. zarazek na skórę rękami oraz przez ubranie. Nawet drobne urazy mechaniczne, jak tarcie spowodowane kołnierzem i pasem, są w stanie przyspieszyć wtargnięcie gronkowca do mieszka. Rozwojowi czyraków sprzyjają: zaniedbania higieny, maceracja naskórka przez pot.
Obraz kliniczny. Zwykłą siedzibą czyraków są: twarz, kark, grzbiety rąk i przedramion, pośladki. Początek czyraka stanowi mały zapalny guzek, na szczycie którego pojawia się krosta. Przebiciu się krosty towarzyszy postępujące w głąb stwardnienie guzka i rozwój centralnego ogniska martwiczego w obrębie nacieku. Do martwicy czyraka dochodzi od 2 dni do 2—3 tygodni. Większość czopów wydala się na zewnątrz, a ropiasty ubytek w miejscu czyraka szybko ulega wygojeniu z pozostawieniem zwykle drobnej zanikowej blizny. Stałą cechą czyraka jest miejscowa bolesność, a w miejscach o skąpym podścielisku tkanki łącznej, np. w nosie lub przewodzie usznym, ból może osiągać znaczne natężenie. Sporadycznie występuje gorączka i uczucie ogólnego rozbicia.
Rozpoznanie i leczenie figówki
Rozpoznanie figówki opiera się na stwierdzeniu: 1) skupień licznych krost i naciekowych guzków o umiejscowieniu przywłośnym; 2) przewlekłego przebiegu i skłonności do okresowych wysiewów nowych ognisk; 3) wybitnej oporności na leczenie; 4) sporadycznego rozwoju blizenek; 5) znacznych dolegliwości podmiotowych. 1. Grzybica strzygąca głęboka brody (tinea profunda) różni się: szybkim rozwojem, miejscową bolesnością, powstawaniem głębokich guzów zapalnych o ropiejącej powierzchni, wybitną skłonnością do wypadania włosów. O rozpoznaniu rozstrzyga badanie mikologiczne. 2. Gruźlica toczniowa płaska (tbc luposa piana) różni się: obecnością guzków gruźliczych stwierdzanych w bliźnie, innymi wynikami ogólnego badania, klinicznego oraz histologicznego. 3. Przewlekły toczeń rumieniowaty (erythematodes chronicus discoides) różni się: stanem rumieniowym ognisk i ich hiperkeratozą, niewystępowaniem,, ropienia oraz prowokującym wpływem światła na rozwój zmian. Duże znaczenie ma: a) usunięcie ognisk zakażenia miejscowego i ścisłe przestrzeganie higieny; b) oczyszczanie powierzchni ognisk strupów za pomocą okładów odkażających; c) przecieranie wykwitów alkoholowym. roztworem takich środków, jak rezorcyna, kwas salicylowy i in.; d) mechaniczne epilowanie włosów, w razie zajęcia większych odcinków brody można posłużyć się epilacją rentgenowską, stosując jednorazowo 103 mC/kg (400 R)-bez filtru.
Figówka gronkowcowa
Dermatoza polega na rozwoju głębokiego zakażenia mieszków ‘włosowych, które przebiega przewlekle i wykazuje znaczną oporność na leczenie. Chorobę wywołuje gronkowiec ropotwórczy. Początkowe ropne zapalenie ujść mieszków przechodzi w głęboki naciek zapalny i w ropień śródmieszkowy. Na swym szczycie krosty są przebite włosem. Jako czynniki sprzyjające rozwojowi zapalenia mieszków wymienia się ogniska miejscowego zakażenia ustrojowego, obniżoną odporność oraz zaniedbania higieniczne. Figówkę cechuje głębsze umiejscowienie krost, długotrwałość ich utrzymywania się oraz ciągłe wysiewy krost, zanim jeszcze stare wykwity uległy wessaniu lub przebiły się na zewnątrz. Figówka polega
Zapalenie mieszków włosowych
Dermatoza polega na ropnym zapaleniu ujść mieszków włosowych, wywołanym przez różne szczepy patogennego gronkowca. Podstawowy wykwit stanowi powierzchowna krosta przebita na szczycie włosem. Zapalenie przebiega z reguły ostro i trwa krótko. Oprócz gronkowca istotne znaczenie w rozwoju dermatozy mogą mieć i inne, niezakaźne czynniki. Jako przykład można przytoczyć wykwity ropne występujące w wyniku styczności ze smarami i olejami oraz pod wpływem drażniącego działania plastra. Krosty w tych razach są jałowe albo treść ich zawiera koagulazo ujemne, niechorobotwórcze gronkowce. Niezależnie od swego pochodzenia, ostre powierzchowne zapalenie mieszków włosowych wykazuje stałe cechy. W obrębie ujść mieszków są widoczne grudki lub krostki wielkości łebka szpilki. Krosty wysiewają się rzutami, zasychają po 2—3 dniach w strupki, zmiany ustępują całkowicie po 7—10 dniach, rzadko przechodzą w stan przewlekły. Zwykłą siedzibą zmian jest skóra brody u mężczyzn, a głowa i granica owłosienia u dzieci, poza tym płytkie krosty przymieszkowe mogą rozwijać się w obrębie każdej owłosionej okolicy ciała. Wchłaniając się nie pozostawiają blizenek. Objawy podmiotowe są nieznaczne. Ostre zapalenie mieszków może wikłać się rozwojem czyraków, co jest spowodowane wniknięciem gronkowca głębiej do torebki łącznotkankowej mieszka włosowego.
Świąd alergiczny
Tak zwany świąd alergiczny (pruritus allergicus) stanowi objaw poprzedzający i towarzyszący alergozom. Rozwój jego pozostaje w związku z odczynem alergen-przeciwciało i podrażnieniem zakończeń nerwowych przez stan zapalny skóry. Do podrażnienia receptorów skóry może dochodzić w następstwie suchości skóry spowodowanej zmniejszoną zawartością lipidów w naskórku. Ze stanem takim spotykamy się u osób starych, w wyniszczeniu oraz w zaburzeniach endokrynologicznych. U tych chorych zmiany skórne cechuje pękanie naskórka, świąd oraz zapalenie wypryskowe, spotykane częściej w okresie zimy (eczema hiemale). Chorzy odczuwają i opisują świąd bardzo różnie, często wyolbrzymiając go lub — znacznie rzadziej — pomniejszając. Intensywny świąd dezorganizuje psychikę i zakłóca sen chorego, nieznaczny nie wywiera wy-raźniejszego wpływu. Świąd występuje zwykle mniej lub bardziej napadowo, i częściej wieczorem i nocą; stałe jego odczuwanie wskazuje na psychonerwicę. Jeżeli chodzi o następstwa kliniczne — to intensywniejszy świąd może powodować: rozwój rumieni; przeczosy punkcikowate i linijne, zapalenie ropne skóry, wyprysk, pojawienie się grudek, rozwój ognisk lichenifikacji, przebarwienie skóry”, odczynowe powiększenie węzłów chłonnych, a w następstwie drapania — starcie i wypolerowanie płytek paznokciowych rąk. Świąd wieczorowy, występujący .po położeniu się do łóżka, wskazuje — nierzadko — na świerzb; świąd spowodowany jest przez wydostawanie się larw świerzbowca z naskórka oraz wędrówkę ich po powierzchni ciała.
Owrzodzenie pozakrzepowe
Owrzodzenie to stanowi część zespołu pozakrzepowego kończyny (syndrom postthromboticum). Na obraz kliniczny tego owrzodzenia składa się zespół następujących cech: 1) zwykle jest umiejscowione w obrębie dolnej wewnętrznej części podudzia, w miejscu ujścia gałęzi łączącej; 2) poprzedza go często wielokrotne i odległe w czasie zapalenie zakrzepowe żył; 3) wykazuje znaczne stwardnienie brzegów i sąsiedztwa oraz atoniczną ziarninę lub martwicę dna; 4) jest niezwykle oporne na leczenie. Owrzodzenie pozakrzepowe podudzi współistnieje nierzadko lub jest wikłane niewydolnością żylną kończyn, zapaleniem zakrzepowym żył i piodermią rumienibwo-wysiękową lub inną. U chorych tych może dochodzić w następstwie zastoju chłonki do znacznego zwiększenia objętości kończyny,, a nawet jej słoniowatości (elephantiasis). Ze współistniejących chorób notuje się często: otyłość,. nadciśnienie, choroby serca, niedokrwistość wtórną, hipoproteinemię, cukrzycę. Część chorych znajduje się w stanie depresji psychicznej, znaczna ich część jest inwalidami.
Leczenie owrzodzenia podudzi
Istotne znaczenie ma zapobieganie owrzodzeniom podudzi; może to być skuteczne, zwłaszcza w odniesieniu do ciężarnych i rodzących. Jeśli doszło już do sprawy zakrzepowej, należy dążyć do możliwego jej ograniczenia i zmniejszenia skutków. Z chwilą wystąpienia pierwszych objawów niewydolności krążenia żylnego kończyn zaleca się chorym noszenie bandaży elastycznych, zasadniczo-nieograniczenie długo. Zmienia się je co 4—6 miesięcy, odpowiednio do stanu kończyn i stopnia zastoju żylnego. Podstawę leczenia’ rozwiniętych owrzodzeń stanowi metoda uciskowa, przykładem której może być zakładanie na podudzie opatrunków kłeinowyeh, Stają się one aktualne u tych chorych, u których zwykłym leczeniem przeciwzapalnym uzyskano oczyszczenie i ziarniriowanie dna owrzodzeń. Ograniczone znaczenie w leczeniu owrzodzeń mają, obok okładów przeciwzapalnych, miejscowo stosowane kremy z antybiotykami. Z tych ostatnich stosuje się zwłaszcza neomycynę, polimyksynę i framycetynę, z uwagi na ich szeroki zakres działania przeciwbakteryjnego. Na wybujałą ziarninę stosuje się pędzlowania 2% azotanem srebra lub przyżega się ją pałeczką lapisu, Korzystnie mogą wpływać naświetlania lampą sollux.